Văn phòng mới mở, ba kiến trúc sư, mỗi người mang theo tệp mẫu từ nơi làm cũ. Dự án đầu mỗi người vẽ một phần, ghép lại thì mặt bằng tầng một nét dày, tầng hai nét mảnh; tường gạch có ba tên khác nhau; bảng thống kê cửa đếm sai vì cùng một loại cửa được tạo ba lần. Mất hai ngày chỉ để làm cho bộ hồ sơ trông như do một văn phòng làm ra.
Tệp mẫu (template) là thứ ít được dạy trong trường nhưng quyết định năng suất của văn phòng dùng BIM. Nó không cần hoàn hảo; nó cần thống nhất và được cập nhật.
Tệp mẫu chứa gì
- Thiết lập dự án: đơn vị, cao độ mặc định, lưới trục kiểu văn phòng, thông tin dự án (tên, địa điểm, chủ đầu tư) dạng trường điền.
- Nét, màu, kiểu tô: bộ nét theo tỷ lệ, kiểu tô vật liệu trên mặt cắt, quy định in đen trắng.
- Mẫu khung nhìn: thiết lập sẵn cho mặt bằng kiến trúc, mặt bằng trần, mặt bằng hoàn thiện, mặt đứng, mặt cắt, chi tiết.
- Cấu kiện cơ bản: các loại tường, sàn, mái, cửa hay dùng, đã đặt tên theo quy ước.
- Ký hiệu và ghi chú: ký hiệu trục, cao độ, mặt cắt, chỉ dẫn vật liệu, mũi tên hướng Bắc.
- Bảng thống kê: cửa, phòng, hoàn thiện, diện tích, có sẵn cột và cách sắp xếp.
- Khung tên và bố cục bản vẽ: khổ giấy, khung tên có trường tự điền, danh mục bản vẽ tự sinh.
Quy ước đặt tên: làm trước mọi thứ khác
Tên là thứ để lọc, để thống kê, để người khác hiểu. Một quy ước tốt ngắn, có cấu trúc, đọc được cả khi sắp xếp theo thứ tự chữ cái. Ví dụ cho tường:
| Thành phần tên | Ý nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| Nhóm | Tường ngoài, trong, chịu lực | TN (tường ngoài), TT (tường trong) |
| Vật liệu lõi | Vật liệu chính | GN (gạch nung), BTK (bê tông khí), BT (bê tông) |
| Chiều dày tổng | Tính cả hoàn thiện, đơn vị mm | 220 |
| Ghi chú | Đặc điểm riêng nếu có | CA (cách âm), CN (chống nóng) |
Kết quả: “TN_GN_220”, “TT_BTK_120_CA”. Nhìn tên là biết loại tường, không cần mở thuộc tính. Làm tương tự cho sàn, cửa, khung nhìn, tệp tin. Quan trọng nhất: viết quy ước ra một trang giấy và để trong thư mục chung.
Mẫu khung nhìn: một lần thiết lập, dùng mãi
Mẫu khung nhìn (view template) quy định những gì hiện, nét dày ra sao, tỷ lệ bao nhiêu cho một loại bản vẽ. Không có mẫu, mỗi người tự tắt bật lớp đối tượng trên từng bản vẽ, và bộ hồ sơ không đồng nhất. Tối thiểu nên có:
- Mặt bằng kiến trúc tỷ lệ 1:100 và 1:50.
- Mặt bằng trần.
- Mặt bằng hoàn thiện sàn (có tô màu theo loại).
- Mặt đứng, mặt cắt tỷ lệ 1:100.
- Mặt cắt chi tiết tỷ lệ 1:20, 1:10.
- Khung nhìn làm việc (không in), cho phép hiện mọi thứ để dựng mô hình.
Tách rõ khung nhìn làm việc và khung nhìn in giúp người dựng mô hình thoải mái bật tắt mà không làm hỏng bản vẽ phát hành.
Thư viện cấu kiện: ít mà chuẩn
Văn phòng nhỏ không cần thư viện hàng nghìn đối tượng tải từ mạng. Cần vài chục đối tượng được kiểm tra: cửa đi, cửa sổ kiểu hay làm, thiết bị vệ sinh cơ bản, cầu thang, lan can. Mỗi đối tượng nên:
- Nhẹ, hình học đơn giản ở tỷ lệ 1:100, chi tiết hơn khi xem 1:50 nếu cần.
- Có tham số kích thước điều chỉnh được, thay vì tạo một đối tượng mới cho mỗi kích thước.
- Có đủ trường thông tin cho bảng thống kê (mã hiệu, kích thước ô chờ, loại vật liệu).
- Đặt tên theo quy ước.
Đối tượng tải từ internet thường nặng, đặt tên lộn xộn, có khi chứa hàng chục kiểu nét lạ làm bẩn tệp dự án. Nếu dùng, hãy làm sạch trước khi đưa vào thư viện.
Bảo trì mẫu: việc nhỏ đều đặn
Tệp mẫu hỏng dần theo thời gian vì mỗi dự án phát sinh nhu cầu mới. Một quy trình nhẹ:
- Một người phụ trách mẫu, những người khác đề xuất thay đổi.
- Cuối mỗi dự án, dành một giờ xem cấu kiện, khung nhìn nào đáng đưa vào mẫu.
- Lưu phiên bản mẫu theo ngày; dự án đang chạy dùng mẫu cũ, dự án mới dùng mẫu mới.
- Định kỳ dọn đối tượng không dùng khỏi mẫu để tệp nhẹ.
Áp dụng: dựng mẫu tối thiểu trong hai ngày
- Buổi 1: viết quy ước đặt tên cho tường, sàn, cửa, khung nhìn, bản vẽ (một trang).
- Buổi 2: thiết lập nét, kiểu tô, ký hiệu, khung tên A3 và A1.
- Buổi 3: tạo sáu mẫu khung nhìn ở trên, kiểm tra bằng cách in thử một mặt bằng.
- Buổi 4: tạo mười loại tường, năm loại sàn, mười loại cửa hay dùng; tạo bảng thống kê cửa và phòng; dựng một ngôi nhà thử nhỏ và in trọn bộ để kiểm.
Sau hai ngày, bạn có một mẫu đủ dùng cho nhà ở và công trình nhỏ. Hoàn thiện dần qua từng dự án.
Những lỗi hay gặp
- Dùng mẫu mặc định của phần mềm, vốn theo quy ước nước khác, ký hiệu và nét không hợp bản vẽ trong nước.
- Sao chép cấu kiện giữa các dự án cũ mà không làm sạch, kéo theo hàng trăm đối tượng rác.
- Không ai chịu trách nhiệm mẫu, mỗi người sửa một chút theo ý mình.
Việc làm tiếp theo: dù là sinh viên, hãy tự làm một mẫu cá nhân cho đồ án với quy ước đặt tên và ba mẫu khung nhìn. Khi đi thực tập, so mẫu của bạn với mẫu văn phòng — bạn sẽ học được rất nhanh vì biết phải hỏi gì.
Câu hỏi thường gặp
Tệp mẫu BIM là gì?
Là tệp khởi đầu cho mọi dự án của văn phòng, chứa sẵn thiết lập nét, ký hiệu, mẫu khung nhìn, cấu kiện cơ bản, bảng thống kê và khung tên theo quy ước chung.
Có nên dùng mẫu mặc định của phần mềm không?
Có thể dùng để bắt đầu học, nhưng mẫu mặc định theo quy ước nước khác nên cần chỉnh nét, ký hiệu và khung tên cho phù hợp hồ sơ trong nước.
Đặt tên cấu kiện trong BIM thế nào cho dễ quản lý?
Dùng cấu trúc ngắn, cố định như nhóm, vật liệu, chiều dày, ghi chú. Ví dụ TN_GN_220 cho tường ngoài gạch nung dày 220 mm. Viết quy ước ra văn bản chung.
Mẫu khung nhìn dùng để làm gì?
Để mọi bản vẽ cùng loại có cùng thiết lập hiển thị, nét và tỷ lệ, giúp bộ hồ sơ đồng nhất và không phải chỉnh tay từng bản vẽ.
Có nên tải thư viện cấu kiện trên mạng về dùng?
Dùng được nhưng nên làm sạch trước: kiểm tra độ nặng, đặt lại tên, bỏ kiểu nét lạ, bổ sung trường thông tin cho bảng thống kê.
