Văn phòng nhỏ mặt tiền kính từ sàn tới trần, hướng Tây. Chủ đầu tư chọn kính hộp đắt tiền với hy vọng “cách nhiệt”. Chiều nào nhân viên cũng kéo rèm kín, bật đèn và máy lạnh chạy hết công suất. Kính hộp không sai, nhưng nó giải quyết nhầm vấn đề: nó giảm nhiệt dẫn qua kính, trong khi thủ phạm chính ở đây là nhiệt bức xạ của nắng chiều xuyên thẳng qua.
Chọn kính cho khí hậu nóng cần đọc đúng ba chỉ số, và trước cả chỉ số, cần trả lời câu hỏi “có cần nhiều kính đến vậy không”.
Ba chỉ số trên phiếu thông số kính
- SHGC (hệ số hấp thụ nhiệt mặt trời): tỷ lệ năng lượng mặt trời đi được vào phòng qua kính, từ 0 đến 1. Kính trong đơn thường có SHGC cao; kính phủ chọn lọc có thể thấp hơn đáng kể. Với khí hậu nóng, đây là chỉ số quan trọng nhất.
- VLT (độ truyền ánh sáng nhìn thấy): tỷ lệ ánh sáng khả kiến đi qua. VLT quá thấp làm phòng tối, phải bật đèn — và đèn lại sinh nhiệt.
- Hệ số U: lượng nhiệt dẫn qua kính do chênh lệch nhiệt độ trong – ngoài. Quan trọng ở khí hậu lạnh hoặc công trình điều hòa liên tục; ở khí hậu nóng ẩm, chênh lệch nhiệt độ trong – ngoài không quá lớn nên U ít quyết định hơn SHGC.
Tỷ số VLT / SHGC (gọi là độ chọn lọc ánh sáng) cho biết kính “cho sáng vào nhiều mà ít nhiệt” đến đâu. Tỷ số càng cao càng hợp khí hậu nóng.
Kính màu tối không phải kính chống nóng tốt
Kính màu tối, kính phản quang giảm SHGC chủ yếu bằng cách hấp thụ nhiều năng lượng — kính nóng lên và tỏa nhiệt vào phòng; đồng thời giảm mạnh VLT, phòng tối. Kính phủ chọn lọc (low-E loại dành cho khí hậu nóng) cho phần lớn ánh sáng đi qua trong khi chặn phần hồng ngoại. Nhìn bằng mắt, kính trông gần như trong; nhìn trên phiếu thông số, SHGC thấp và VLT vẫn khá.
Lưu ý: có nhiều loại low-E. Loại thiết kế cho khí hậu lạnh nhằm giữ nhiệt bên trong, SHGC có thể cao. Khi chọn phải đọc số SHGC, không chỉ đọc chữ “low-E”.
Tỷ lệ kính trên tường quyết định trước loại kính
Tỷ lệ diện tích kính trên tổng diện tích mặt đứng (WWR) là biến số mạnh nhất. Một mặt đứng 70% kính, dù kính tốt, vẫn nhận nhiều nhiệt hơn mặt đứng 30% kính thường có che nắng. Ánh sáng ban ngày cũng không tăng tuyến tính theo diện tích kính: phần kính sát sàn đóng góp rất ít ánh sáng hữu ích cho mặt bàn làm việc nhưng vẫn nhận nhiệt đầy đủ.
| Vị trí kính trên mặt đứng | Đóng góp ánh sáng hữu ích | Ghi chú |
|---|---|---|
| Phần cao, sát trần | Cao — ánh sáng đi sâu vào phòng | Hiệu quả nhất cho ánh sáng ban ngày |
| Ngang tầm mắt | Trung bình — chủ yếu cho tầm nhìn | Nên giữ để liên hệ với bên ngoài |
| Phần thấp, dưới mặt bàn | Thấp | Nhận nhiệt, ít giá trị ánh sáng; có thể thay bằng tường đặc |
Nguyên tắc: ánh sáng đi vào sâu khoảng 1,5 đến 2 lần chiều cao đỉnh cửa sổ tính từ sàn. Muốn phòng sâu sáng đều, nâng đỉnh cửa lên cao hơn là mở rộng kính xuống sàn.
Chọn theo hướng
- Hướng Bắc: ánh sáng đều, ít nắng trực tiếp; có thể dùng kính có VLT cao, diện tích kính rộng hơn các hướng khác.
- Hướng Nam: che bằng ô văng tính toán, kính SHGC trung bình.
- Hướng Đông và Tây: giảm diện tích kính, kết hợp lam đứng hoặc mặt dựng thứ hai, kính SHGC thấp. Hướng Tây ưu tiên cao nhất.
Che nắng bên ngoài luôn hiệu quả hơn che bên trong: rèm trong nhà chặn ánh sáng nhưng nhiệt đã vào phòng và bị giữ lại giữa rèm và kính.
Áp dụng: bài tập so sánh ba phương án mặt đứng
Cho một phòng làm việc 6 m sâu, mặt tiền rộng 4 m, trần cao 3,2 m, hướng Tây. So sánh:
- Phương án A: kính từ sàn tới trần, kính trong đơn.
- Phương án B: kính từ sàn tới trần, kính phủ chọn lọc SHGC thấp.
- Phương án C: dải kính cao từ 0,9 m tới 3,0 m, kính phủ chọn lọc, lam đứng bên ngoài.
Với mỗi phương án, tính diện tích kính, nhân với SHGC để có “diện tích nhận nhiệt tương đương”. Rồi ước lượng độ sâu ánh sáng theo đỉnh cửa. Bạn sẽ thấy phương án C thường có diện tích nhận nhiệt nhỏ nhất mà ánh sáng tới cuối phòng gần như không kém. Muốn chính xác hơn, dựng mô hình và chạy mô phỏng ánh sáng ban ngày và bức xạ trên mặt đứng.
Những lỗi hay gặp
- Chọn kính theo màu nhìn trên mẫu thay vì theo phiếu thông số.
- Tin rằng kính hộp là chống nóng: kính hộp chủ yếu giảm dẫn nhiệt và tăng cách âm; nếu không có lớp phủ phù hợp, SHGC vẫn cao.
- Kính sát sàn ở phòng ngủ tầng cao không có lan can bảo vệ phía trong, hoặc lan can quá thấp — vấn đề an toàn trước cả vấn đề nhiệt.
- Không tính chói: kính rộng hướng Tây gây chói mạnh cho màn hình máy tính vào chiều, người dùng kéo rèm và mọi lợi ích ánh sáng biến mất.
Việc làm tiếp theo: xin phiếu thông số của hai loại kính từ một nhà cung cấp, ghi ra SHGC, VLT, U của từng loại và tính tỷ số VLT/SHGC. Làm bảng so sánh này một lần, lần sau bạn sẽ hỏi nhà cung cấp đúng câu hỏi thay vì hỏi “kính nào mát”.
Câu hỏi thường gặp
SHGC của kính là gì?
Là hệ số cho biết bao nhiêu phần năng lượng mặt trời đi được vào phòng qua kính, từ 0 đến 1. Ở khí hậu nóng, SHGC càng thấp càng ít nhiệt vào phòng.
Kính hộp có chống nóng không?
Kính hộp chủ yếu giảm dẫn nhiệt và tăng cách âm. Để chặn nhiệt bức xạ của nắng, cần lớp phủ chọn lọc có SHGC thấp, và quan trọng hơn là che nắng bên ngoài.
Kính màu tối có mát hơn kính trong không?
Kính màu tối giảm nhiệt bằng cách hấp thụ, nên chính nó nóng lên và tỏa nhiệt vào phòng, đồng thời làm phòng tối. Kính phủ chọn lọc trông gần trong nhưng chặn nhiệt tốt hơn.
Tỷ lệ kính trên tường bao nhiêu là hợp lý?
Không có con số chung, nhưng ở khí hậu nóng nên hạn chế kính ở hướng Đông và Tây, ưu tiên kính cao sát trần để lấy sáng sâu thay vì kính sát sàn.
Rèm trong nhà có giúp chống nóng như lam ngoài không?
Không bằng. Rèm trong chặn ánh sáng nhưng nhiệt đã đi qua kính vào phòng. Che nắng bên ngoài chặn nhiệt trước khi tới kính.
